in

ÇOCUKLAR İÇİN FELSEFE NEDİR?

ÇOCUKLAR İÇİN FELSEFE NEDİR?

Çocuklar için Felsefe (Philosophy for Children), Amerikalı filozof Matthew Lipman’ın çalışmaları çerçevesinde ortaya çıkmış̧ bir pedagojidir. Lipman’ın Soruşturma Topluluğu Modeli’ni (Community of Inquiry Model) eğitim ortamına uyarlaması ve felsefe eğitimini bu modele dayanarak şekillendirmesi ile ortaya çıkmıştır.

Soruşturma Topluluğu Modeli’ne göre sınıf ortamı, katılımcılarının bilgiyi biçimlendirdiği, soruşturduğu, süzgeçten geçirdiği bir topluluk olarak düşünülür. Bu yüzden, Çocuklar için Felsefe oturumunu yöneten kolaylaştırıcı (eğitmen/öğretmen), bilgiyi aktaran kişi değil, çocukları düşünmeye, konuşmaya ve soruşturmaya teşvik eden kişidir. Kolaylaştırıcının buradaki rolü rehber olmaktır, bir kavram ya da konu hakkında bilgi vermek amacı ile orada bulunmaz. Sadece atölye süresince oturumu yönetmek, soruşturmadan çok uzaklaşılmamasını sağlamaktır. Oturum sonunda ortaya çıkan bilgi ve kavrayış eğitmenin değil çocukların aktif katılımının ürünüdür.

Çocuklar İçin Felsefe oturumlarında çocuklar, felsefe tarihinden filozofların düşüncelerini öğrenmezler. Çocuklar felsefi bir problemi tetikleyen bir uyaran (hikaye, fotoğraf, düşünce deneyi, video, nesne, vb.) etrafında bir araya toplanır. Topluluğun ortaya çıkardığı sorular etrafında topluluk cevaplar aramaya, soruşturmaya, düşünmeye ve felsefe yapmaya yönlendirilir.

Çocuklar İçin Felsefe’nin doğrudan kazanımları üç noktadadır.

Öncelikle, çocukların düşünme becerilerinin gelişmesine katkı sunar. Çocukların akıl yürütme, kavram oluşturma, bağıntı kurma, varsayımsal düşünme, soyutlama becerileri gelişir. İkinci olarak, çocukların iletişim becerilerini geliştirir. Başkalarını dinleme ve kendilerini ifade etmelerine yardımcı olur. Aynı zamanda çocukların psikososyal gelişimlerine etki eder. Üçüncü olarak ise çocuklar fikirlerini kişiselleştirmemeyi, cesurca fikirlerini ifade etmeyi öğrenir. Durham Üniversitesi’nin yürüttüğü bir araştırmada P4C’yi sürekli uygulayan sınıflarda çocukların sabır, kendine güven ve öz saygılarının geliştiği gözlemlenmiştir.

Çocuklar İçin Felsefe bugün dünyada bir sosyal hareket haline gelmiş durumdadır. Birçok eğitmen, Soruşturma Topluluğu Modeli’nin eğitimin her alanına taşınması ve felsefe eğitiminin daha erken sınıflarda müfredatta yer alması için çalışmaktadır. Bugün dünyada 50 farklı ülkede P4C pedagojisi uygulanmaktadır. UNESCO, Education Endowment Foundation gibi köklü kurumlar P4C konusunda araştırmalar ve raporlar yayınlamaktadır.

P4C süreç odaklı bir pedagojidir:

 P4C tasarımlarında kazanımlar süreç odaklıdır. Öğrenme ortamının süreç içinde sürekli olarak geliştirilmesi hedeflenir. Varılan hedeflere, yargılara ve bilgiye nasıl ulaşıldığı önemsenir.

P4C düşünme becerilerini geliştirmeyi hedefler:

P4C, bilgi odaklı değil beceri odaklı kazanımlar hedefler. 21. yüzyıl becerileri olarak da anılan problem çözme, duygusal esneklik, iletişim, yaratıcı, kavramsal, eleştirel ve bir arada düşünme becerileri P4C pedagojisinin temel kazanımlarındandır.

Çocuklar P4C oturumlarında felsefe tarihini öğrenmezler, felsefe yaparlar:

P4C, Plato, Kant, Hegel gibi filozofların öğretilerinin aktarıldığı bir ders değil, çocukların insanların tarih boyunca boğuştuğu kavramsal sorunlarla topluluk içinde düşündükleri, sorguladıkları, tartıştıkları, paylaştıkları ve felsefe yaptıkları bir etkinliktir.

P4C öğretmenin sınıf içindeki rolünü dönüştürür:

P4C öğretmenleri sınıfın merkezi ve bilginin kaynağı olmaktan çıkarır. Bilgi sınıfta oluşturulan çemberin ürünüdür. Öğretmen bir arada düşünmeyi tesis eden bir kolaylaştırıcı olarak iş görür. Öğretmen bu düşünme ortamında sadece ortamı sağlayan kişidir. Yorum yapmaz, sürece dahil olmaz. Sadece beyin fırtınası sürecinde konunun dağışmasını önler ve öğrencilerinde odaktan uzaklaşmamasına engel olur.

P4C sadece felsefe için değil diğer alanlarda da kullanılır:

Türkçe, Demokrasi ve İnsan Hakları, Matematik, Fen Bilgisi, Din Kültürü gibi dersler P4C pedagojisine uygun olarak kavramsal kazanımlar doğrultusunda tasarlanabilir.

P4C benimsemiş okullarda:

Çocukların akıl yürütme, kavram oluşturma, bağıntı kurma, varsayımsal düşünme, soyutlama becerileri gelişir. Öğrencilerin eleştirel düşünme becerisini desteklemek için iş birliği gerekmektedir. Bu nedenle bu süreçte tüm öğretmenlerin bu sürece dahil olmaları gerekmektedir. Tüm öğretmenlerin felsefe ders işleyiş şekli ve uygulayıcısı metodlarından haberdar olmalıdır. Aksi taktirde öğrenci Felsefe derslerinde düşüncelerini rahatça ifade ederken, başka bir branş dersinde öğretmenin kendisini yadırgayacağını düşündüğü bir ortamda kendisini ifade etmeyecektir.

P4C/Çocuklarla Felsefe atölyeleri bir konu kavram üzerine planlayıp yaparken, bir dersin kazanımını da tamamen p4c atölyesi olarak planlayabilirsiniz.

Her geçen gün p4c ile ilgili kaynak kitaplar çoğalmakta. Bu da farklı bakış açıları, tarz ve yöntemler görmemize olanak sağlıyor.

İncelediğim ve yararlandığım kaynakların listesi sizlerle paylaşıyorum.

İyi çalışmalar, iyi okumalar dilerim

  • Felsefe Sınıfı-Dr. Özge Özdemir
  • Çocuklar için felsefe / Pratik Rehber-Berys Gaut&Morag Gaunt
  • Felsefe Makinesi-Peter Worley
  • Çocuklar için Felsefe Eğitimi-Türkiye Felsefe Kurumu
  • Çocuk Edebiyatı ve Felsefe-Nurşah Yılmaz & Yılmaz Murat Bilican
  • Öğretmenler için Çocuklarla Felsefe Rehberi-Nihan Akkocaoğlu Çayır
  • Çocuklar için Felsefe-David A. Wite
Esra BULUT

Yazar Esra BULUT

Antalya doğumlu Esra Bulut, Hacettepe Üniversitesi Sınıf Öğretmenliği Bölümünü bitirmiştir.Antalya'da özel bir okulda sınıf öğretmeni olarak çalışmakta, aktif olarak da Yaratıcı Drama Eğitmenliği ve Çocuklarla Felsefe Eğitmenliği yapmaktadır. Lise yıllarından beri yazı yazan Esra Bulut üç yıldır çocuk kitapları üzerine çalışmaktadır. 2022 yılının Şubat ayında Mutlu Hayvanlar Ormanı serisinin ilk kitabı olan Üstümdeki Uykucu adlı kitabı yayınlanmıştır. Bunun yanında yazımı devam bir romanı bulunmaktadır.Yakın zamanda çekimleri başlayacak olan bir kısa film senaryosu da yazmıştır.

Bir cevap yazın

Avatar

E-posta hesabınız yayımlanmayacak.

LETHE

KİM DAHA ÇOK KORKUYOR?